Historia Szkoły Podstawowej w Zawidzu Kościelnym

Szkoła Powszechna w Zawidzu powstała w 1908r. i do 1920r. była szkołą jednoklasową. Jej pierwszym nauczycielem był Jan Zych, po nim zaś uczyli kolejno Stanisław Trzaskowski i Władysław Kajkowski. Charakterystyczne cechy tego okresu były ciągłe zmiany nauczycieli. Najdłużej uczył Kazimierz Bulasiński, który przez 7 lat przychodził codziennie do Zawidza z oddalonej o 8 km miejscowości Młotkowo. 7 XII 1920r. szkołę przemianowano na dwuklasową, zaś funkcję nauczycieli pełnili w niej Stanisław Chojnacki i Adam Śliwicki. Wkrótce na ich miejsce przybywają kolejno Jerzy Kalisz, Stanisław Frydrychowicz. W 1923/24r. na miejsce Kalisza została mianowana nauczycielka ze Lwowa Olga Pałykówna. Nauka była w tym okresie prowadzona na dwie zmiany, zajęcia odbywały się w budynku parafialnym. Dzieci uczące się po południu często powracały do domu późnym wieczorem. Sprawujący wówczas obowiązki kierownika szkoły Stanisław Frydrychowicz podjął energiczne działania w celu wyeliminowania nauki po południu. Dzięki jego staraniom wynajęto drugą salę w domu Stanisława Więćkowskiego. Do szkoły w 1924/25r. uczęszczały dzieci z Zawidza Kościelnego, Zawidza Małego i Grabowa.
W roku 1926 przeprowadzono komasację szkół na terenie powiatu sierpeckiego. Wynikiem komasacji było podwyższenie stopnia organizacyjnego szkoły miejskiej z 2-k1asowej na 3-klasową. Do obwodu szkolnego w Zawidzu przyłączono wieś Zgagowo. Nauczycielami wówczas byli: Olga Pałykówna, Romualda Jabłonowska i Jan Piec — Olański pełniący obowiązkii tymczasowego kierownika szkoły.
Wynajęto wówczas trzecim salę u Leona Komorowskiego. Wkrótce wynajęto kolejne 2 sale lekcyjne m.in. u Jana Lemanowicza. W latach 1929 do 1933 funkcje kierownika pełniły Romualda Jabłonowska i Jadwiga Rutkowska. Powstała wówczas 1.02.1930r. I drużyna harcerska męska imienia Tadeusza Kościuszki.

W związku ze wzrastającą liczbą dzieci stopień organizacji szkoły w kolejnych latach ulegał podwyższeniu.
Mimo tych trudności, nauczyciele realizowali program, w życiu szkoły z tych powodów nie było komplikacji.
Szkoła w Zawidzu należała do tych szkół w II Rzeczypospolitej, które zmuszone były prowadzić naukę w wynajętych salach lekcyjnych. Jednakże znalazła się ona w niewielkiej grupie szkół, które w połowie lat 30-tych XX wieku rozpoczęły budowę i ukończyły ją. Tak jak w większości pobudowanych szkół także w Zawidzu inicjatywa wypłynęła też od nauczyciela. Zawidz zawdzięcza podjęcie tej decyzji człowiekowi, który oddał tej szkole 13 lat swej wytężonej pracy. Był nim Jan Piec — Olański przeniesiony dekretem Inspektoratu szkolnego z dnia 28.02.1926 roku z Siemiątkowa, który objął stanowisko nauczyciela i obowiązki kierownika od dnia l.09.l926r. Do budowy szkoły w tak trudnym czasie udało się Janowi Piecowi — Olańskiemu przekonać chętnych do pracy społecznej gospodarzy Zawidza Kościelnego, Zawidza Małego, Grabowa, Żabowa i Zgagowa. Myśl rozpoczęcia budowy szkoły została rzucona już w 1933 roku podczas zebrań rodzicielskich. Szkołę mieli budować rodzice obwodu szkolnego Zawidza na placu wiejskim /targowicy.
24.09.l933r. zostało założone Koło Popierania Budowy Publicznej Szkoły Powszechnej w Zawidzu. Wkrótce na plac wiejski jako pierwsi w l934r. zaczęli zwozić kamienie gospodarze z Zawidza Małego. Plac ten dopiero w 1936r. został przekazany przez Radę Gminy pod budowę szkoły i wówczas też podjęto decyzję o rozpoczęciu budowy szkoły 7-klasowej. 21.10.1937r. majster budowy Stanisław Kornalewski z Raciąża wytyczył fundamenty. Roboty przy fundamentach ukończono 6.XI.1937 roku. Zaś 11.XI.1937 r. na plac szkolny przybył z procesją ks. Proboszcz Czesław Szelągowski. Odbyła się msza i poświęcenie fundamentów. Zamurowano też w szklanym słoju akt erekcyjny z podpisami wielu osób we frontowym fundamencie przedsionka.

Rok 1938 był przepełniony zdobywaniem pieniędzy na dalsze prace budowlane i materiały. W czerwcu 1938r. zakończono prace przy budowie murów i przystępowano do krycia dachu.
Do końca 1938 roku wyrównano plac wokół szkoły i wstawiono okna. Całą zimę trwały prace wewnątrz budynku i nie malała ofiarność mieszkańców. Do czerwca 1939r. budynek był gotów i dzieci przeniosły sprzęt szkolny i ławki do nowego budynku.
Budowa szkoły w Zawidzu została rozpoczęta w najtrudniejszym okresie II Rzeczypospolitej. Kryzys dotknął szczególnie wieś, każda więc kwota wpłacona na konto budowy szkoły była darem płynącym z głębi serca. Wszyscy mieszkańcy opodatkowali się na ten cel, wykonywali szereg robót, których wartości nie można określić. Począwszy od 1936 roku systematycznie wpłacano składki, wykonywano wszystkie prace pomocnicze. Pracą całej społeczności kierował Komitet Wykonawczy i Honorowy Budowy Szkoły.
Pod daty 30 lipca 1939 roku w kronice budowy szkoły istnieje zapis ukazujący aktualny stan robót wykończeniowych. 11 sierpnia 1939 roku układano chodnik z płyt przed szkoły. Do dnia 1 września 1939 roku budynek w najdrobniejszych szczegółach był gotowy. Lecz następnej daty po 11 sierpnia l939r. w kronice szkoły, ani w kronice budowy szkoły już nie ma. Wszyscy, którzy przez ostatnie 5 lat poświęcili swój czas, pracę i ofiarność nie doczekali się chwili gdy zadźwięczy dzwonek w nowej szkole. W murach nowego budynku szkolnego znalazły miejsce urzędy niemieckie, przedszkole dla dzieci niemieckich i mały pokoik, który zajmowała niemiecka szkoła. Na placu szkolnym w 1943 roku pobudowali Niemcy garaże dla samochodów i czerwony barak dla „Volkssturmu”. Jesienią 1944r. urząd gminy, szkoła i przedszkole zostało przeniesione do mieszkań prywatnych. Dnia 20 stycznia 1945 roku Niemcy po wkroczeniu Armii Czerwonej zostawili budynek szkolny. Przed opuszczeniem zdążyli jeszcze zaminować budynek. Kapitan Armii Cczerwonej wykrył minę i zdetonował ją pobliżu torów kolejowych.

Kierownik szkoły Jan Piec-Olański oraz Stanisław Lejman już w kwietniu 1940 roku zostali wraz z innymi mieszkańcami Zawidza aresztowani. Przeżywali smutne koleje losu. Żona Jana Pieca-Olańskiego, także nauczycielka Olga Olańska, otrzymała depeszę z obozu, że Jan Piec-Olański ur. 17.XII.l903r. zmarł 13.IX.1941r. — na eubolię. Taki sam los dotknął Stanisława Lejmana, który z Dachau został przewieziony do Oświęcimia i stąd w kilka tygodni rodzina otrzymała depeszę informującą, że: Stanisław Lejman ur. 17.09.1904r. w Bieżuniu zmarł na tyfus plamisty, dn.3.06.l94lr. Okupację przeżyła żona Jana Pieca-Olańskiego Olga Olańska. Jej zawdzięczamy uratowanie kroniki szkolnej, której autorem był jej mąż, kroniki budowy szkoły, księgi kasowej i księgi protokołów oraz pieczęci szkolnych.
Od 1945 roku do 1996 roku nauka odbywała się w szkole wybudowanej przed wybuchem wojny.
Znaczny wzrost dzieci objętych obowiązkiem szkolnym zmusił władzę szkoły i samorządu do dobudowy nowego skrzydła wraz z sala gimnastyczną. W 1996 oddano w pełni wyposażone do użytku.

Opracowała na podstawie kroniki oraz rozmów z mieszkańcami Zawidza Dyrektor Zespołu Szkół Samorządowych Pani Krystyna Siwiec